UBV’nin Yeni Güneş Teleskopunun İlk Görüntüleri, Güneşin en detaylı Fotoğrafları

Ulusal Bilim Vakfından Daniel K. Inouye, Güneş Teleskobu’nun ilk görüntülerini piyasaya sürerek güneş yüzeyinin eşi görülmemiş ayrıntılarını ve 4 metrelik güneş teleskobundan gelecek birinci sınıf ürünleri ortaya koyuyor. UBV‘nin Inouye Solar Telescope’u yeni bir güneş bilimi dönemine olanak sağlayacak, Güneş’i ve gezegenimiz üzerindeki etkilerini anlamada büyük bir yer kaplayacak.

Güneş’te uzay havası olarak bilinen aktivite, Dünya’daki sistemleri etkileyebilir. Güneş üzerindeki manyetik patlamalar hava yolculuğunu etkileyebilir, uydu iletişimini bozabilir ve güç şebekelerini düşürebilir, böylece GPS gibi teknolojileri uzun süre devre dışı bırakabilir veya kesintiye uğratabilir.

UBV’nin Inouye Solar Teleskobu’ndan gelen bu ilk görüntüler, güneşin yüzeyinin bilim insanları için önemli ayrıntılarını sağlayabilecek yakından bir görünümünü gösteriyor. Görüntü, tüm Güneş’i kaplayan düzensiz bir “kaynama” plazması modelini göstermektedir. Her biri Teksas büyüklüğünde olan hücre benzeri bu yapılar, ısıyı Güneş’in içinden yüzeyine taşıyan şiddetli hareketlerin imzasıdır. Sıcak güneş plazması “hücrelerin” parlak merkezlerinde yükselir, soğur ve konveksiyon olarak bilinen bir süreçte karanlık şeritlerde yüzeyin altına düşer.

UBV yöneticisi France Córdova, “UBV, bu yer tabanlı teleskop üzerinde çalışmaya başladığından beri ilk görüntüleri hevesle bekledik.” dedi. “Güneşimizin bugüne kadarki en ayrıntılı görüntülerini ve videolarını artık paylaşabiliriz. UBV‘nin Inouye Solar Telescope’u Güneş’in, yeryüzü yaşamını etkileyebilecek püskürmelerinin gerçekleştiği yer olan korona içindeki manyetik alanlarını haritalayabilecek. Bu teleskop uzay havasını neyin harekete geçirdiğine dair anlayışımızı geliştirecek ve nihayetinde tahmincilerin Güneş fırtınalarını daha iyi tahmin etmelerine yardımcı olacak.”

En yakın yıldızımız hakkında bildiklerimizi aydınlatmak

Güneş en yakın yıldızımızdır -her saniye yaklaşık 5 milyon ton hidrojen yakıtı yakan devasa bir nükleer reaktör. Bunu yaklaşık 5 milyar yıldır sürdürüyor ve ömrünün diğer 4,5 milyar yılı boyunca da sürdürmeye devam edecek. Tüm bu enerji, uzayın her yönüne yayılır ve Dünya’ya vuran küçük fraksiyon hayatı mümkün kılar. 1950’lerde bilim insanları, Güneş’ten Güneş sisteminin kenarlarına bir Güneş rüzgârı estiğini anladılar. Ayrıca bu yıldızın atmosferinde yaşadığımızı ilk kez o zaman anladılar. Ancak Güneş çoğu bilim insanının aklını karıştırmaya devam ediyor.

“Dünya’da, dünyanın hemen hemen herhangi bir yerinde çok yağmur yağıp yağmayacağını tahmin edebiliriz ve uzay havası henüz orada değil.” diyor Inouye Güneş Teleskobu’nu yöneten Astronomi Araştırma Üniversiteleri Dernek Başkanı Matt Mountain. “Tahminlerimiz, daha fazla olmasa da karasal havaların arkasında 50 yıl geride kalıyor. İhtiyacımız olan şey, hava koşullarının altında yatan fiziği kavramak. Bu kavram Güneş’te başlıyor. Inouye Güneş Teleskobu önümüzdeki yıllarda da bunun üzerinde çalışmaya devam edecek. “

NSF's newest solar telescope produces first images, most detailed images of the sun

Güneş’in manyetik alanları sürekli olarak Güneş plazmasının hareketleri ile bükülür ve dolanır. Bükülmüş manyetik alanlar, teknolojiye bağımlı modern yaşam tarzlarımızı olumsuz etkileyebilecek Güneş fırtınalarına yol açabilir. Irma’nın 2017 kasırgası sırasında Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi, eş zamanlı uzay hava olayının ilk müdahale ekipleri, havacılık ve deniz kanalları tarafından kullanılan radyo iletişiminin kasırganın karaya çıktığı gün sekiz saat boyunca indirdiğini bildirdi.

Bu küçük manyetik özellikleri hassas bir şekilde çözmek, Inouye Solar Telescope’u benzersiz kılan şeyin merkezinde yer alır. Güneş’in manyetik alanını daha önce hiç olmadığı kadar ayrıntılı olarak ölçüp karakterize edebilir ve potansiyel olarak zararlı Güneş aktivitesinin nedenlerini belirleyebilir.

Inouye Solar Telescope’un direktörü Thomas Rimmele, “Her şey manyetik alanla ilgili,” dedi. “Güneş’in en büyük gizemlerini çözmek için sadece 93 milyon mil uzaklıktaki bu küçük yapıları açıkça görebilmemiz değil, manyetik alan kuvvetlerini ve yüzeye yakın yönlerini çok hassas bir şekilde ölçebilmemiz ve alanı milyonlarca derece uzaktan izleyebilmemiz gerekiyor.” 

Potansiyel afetlerin kökenlerinin daha iyi anlaşılması, hükûmet ve kamu hizmetlerinin gelecekte meydana gelecek kaçınılmaz uzay hava olaylarına daha iyi hazırlanmasını sağlayacaktır. Olası etkilerin bildiriminin, yaklaşık 48 dakika olan mevcut standart süre yerine 48 saat öncesinden daha erken gerçekleşmesi beklenmektedir. Bu, elektrik şebekelerini ve kritik altyapıyı güvence altına almak ve uyduları güvenli moda geçirmek için daha fazla zaman sağlayacaktır.

 Mühendislik

Önerilen bilime ulaşmak için bu teleskop yapımına ve mühendisliğine önemli yeni yaklaşımlar gerektirdi. UBV‘nin Ulusal Güneş Gözlemevi tarafından inşa edilen ve AURA tarafından yönetilen Inouye Güneş Teleskobu, 13 metrelik bir aynayı -Dünya’nın Güneş teleskobu için en büyük olanı- 10.000 metrelik Haleakalā zirvesinde benzersiz görüntüleme koşullarıyla birleştiriyor. 13 kilowatt güneş enerjisine odaklanmak muazzam miktarlarda ısı üretir -ısı alınmalı veya çıkarılmalı. Özel bir soğutma sistemi, teleskop ve optikler için önemli ısı koruması sağlar.Yedi milin üzerinde boru hattı, gece boyunca sahada oluşturulan buz tarafından kısmen soğutulmuş olan gözlemevine soğutma sıvısı dağıtır.

 

Inouye Güneş Teleskobu, güneş yüzeyinin şimdiye kadar alınan en yüksek çözünürlüklü gözlemlerini üretti. 10 dakikalık bir süre boyunca 705 nanometre dalga boyunda çekilen bu filmde, ilk kez 30 km kadar küçük özellikleri görebiliyoruz. Bu video, türbülansı gösteriyor. kaynak:NSO/AURA/NSF

Teleskobu çevreleyen kubbe, teleskobun etrafındaki sıcaklığı stabilize eden, kubbe içindeki gölge ve hava sirkülasyonu sağlayan kepenklerin yardımıyla ince soğutma plakaları ile kaplıdır. “Isı-durdurma”, Güneş ışığının enerjisinin çoğunu ana aynadan engeller ve bilim insanlarının Güneş’in belirli bölgelerini benzersiz bir netlikte incelemesine olanak tanır.

Teleskop ayrıca Dünya atmosferinin yarattığı bulanıklığı telafi etmek için en gelişmiş uyarlanabilir optikleri kullanır. Optik tasarımı (“eksen dışı” ayna yerleşimi) daha iyi görüntülemek için parlak, dağınık ışığı azaltır ve teleskobu hassas bir şekilde odaklamak ve Dünya atmosferinin yarattığı bozulmaları ortadan kaldırmak için son teknoloji bir sistemle tamamlanır. Bu sistem bugüne kadarki en gelişmiş Güneş enerjisi uygulamasıdır.

Rimmele, “Herhangi bir güneş teleskobunun en büyük diyafram açıklığı, benzersiz tasarımı ve son teknoloji enstrümantasyonu ile Inouye Güneş Teleskobu ilk kez Güneş’in en zorlu ölçümlerini yapabilecektir.” dedi. “Önde gelen bir Güneş araştırma gözlemevi tasarlamaya ve inşa etmeye adanmış büyük bir ekip tarafından 20 yılı aşkın bir çalışmadan sonra, bitiş çizgisine yaklaştık. Yeni Güneş döngüsünün ilk Güneş lekelerini gözlemleyecek şekilde konumlandığı için çok heyecanlıyım.”

Kaynak: https://phys.org/news/2020-01-nsf-solar-telescope-images-sun.html

Herkese merhaba! İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesinde İngilizce Öğretmenliği 3. sınıf öğrencisiyim. Amacımız sizleri sıkmadan sanata doyurmak. Sevgili okurlarımız, bu iş bizim için derin bir tutku.

Bir Yorum Yazın