Vincent’ın Kardeşi Sanat Tüccarı Theo van Gogh Kimdir? İki Kardeş Arasındaki Mektuplaşmalar

Vincent’ın Kardeşi ve Tarihin En Önemli Tüccarlarından Theo Van Gogh İle Tanışın

Post-Empresyonizmin öncüsü olan Vincent van Gogh, sanat tarihinin en tanınmış figürlerinden biridir. Sanatçı, kısa kariyeri boyunca pek bir başarı görmemiş olsa da eserleri 1890’daki ölümünden bu yana büyük ilgi görmüştür. Ölüm sonrası şöhretinin arkasında kimler vardı? Muhtemelen modern sanat dünyasını Vincent’ın üretken portföyüne tanıtan önemli bir sanat satıcısı olan küçük kardeşi Theo.

Who is Theo van Gogh

Vincent’ın hayatında profesyonel bir amaca hizmet etmenin yanı sıra kardeşinin sırdaşı olarak çok daha kişisel bir rol üstlendi Theo. 1872’den Vincent’ın ölümüne kadar 18 yıl boyunca kardeşler birbirlerine yüzlerce mektup yazdılar. Bugün bu mektupların yaklaşık 700’ü varlığını sürdürüyor, bu da bize Vincent van Gogh’un nihai başarısına ve  arkasında durarak bunu mümkün kılan kişiye bir bakış sunuyor.

Kendi gövdemin içindeyim; gövdemse, değirmen taşlarının arasındaki mısır tanesi gibi, güzel sanatların dişli çarkları arasında öğütülmekte.

Theo’nun Yaşamı ve Kariyeri

Theo van Gogh Photo

1 Mayıs 1857’de – Vincent’ın doğumundan dört yıl sonra – Theodorus “Theo” van Gogh Hollanda Zundert’te doğdu. Amcasının sanat galerisinde çalıştıktan sonra Theo, ağabeyinin ayak izlerini takip etti ve 16 yaşındayken bir Hollandalı sanat bayisi olan Hollandalı Goupil & Cie şubesine katıldı. 1880’de şirketin Paris konumunun direktörü oldu ve onu henüz 23 yaşındayken modern sanat dünyasının merkez üssüne yerleştirdi.

Theo’nun çağdaş tablo, heykel ve grafik tasarım satıcısı olarak başarısı, ağabeyinin kariyer yörüngesiyle büyük ölçüde tezat oluşturdu. Vincent, 27 yaşında sadece bir okul çalışanı, bir kitapçı işçisi, ilahiyat öğrencisi ve mesleği olmayan bir vaiz olarak başarısızlıktan sonra resim kariyerine devam etmeye karar vermişti. Ağabeyinin mücadelelerinden haberdar olan Theo, Vincent’ı maddi olarak destekledi ve sanat malzemelerini satın alması için özverili bir şekilde çalıştı. “Bana borçlu olduğun ve bana geri vermek istediğin paradan bahsediyorsun,” diye yazdı 1888’de. “Duymayacağım. İstediğim konuma gelebilmen için hiçbir endişen olmamalı.” 

Theo; para göndermenin yanı sıra Vincent’ı Paul Cézanne, Henri de Toulouse-Lautrec, Georges Seurat ve Paul Gauguin de dahil olmak üzere Post-Empresyonistler olarak bilinen Paris’in en avangard sanatçılarına tanıtarak yardım etti. 

Vincent ile İlişkisi

Theo van Gogh Portrait

Theo, para ve bağlantılardan daha önemlisini sağladı: Vincent’a duygusal destek verdi. Theo’nun tanıtımından ve Vincent’ın ressam arayışlarından önce kardeşler güçlü bir bağ paylaştılar. Çiftin ayrıca Anna, Elisabeth ve Willemina adlarında 3 kız kardeşi ve Cornelius adında olan bir erkek kardeşleri daha vardı ama onlar özellikle birbirlerine daha yakınlardı. Aslında, Vincent’ın ilk kez Goupil & Cie’ye katılmasına neden olan Theo’nun hayranlığı Vincent’ın başlamadan önce 4 yıl kadar burada çalışmış olmasından kaynaklanıyordu.

Theo kardeşi ile yakın çalışma fikrinden memnun olsa da onun sanatla uğraşmak istemediğini, resim tutkusu olduğunu biliyordu. 1873 gibi erken bir tarihte — aynı yıl Goupil & Cie tarafından işe alındı- Theo, Vincent’ı kendisi istediği uygulamaya tamamen daldırmaya teşvik ediyordu.Theo, 1873’te “İkimiz de aynı firma için çalıştığımıza sevindim. Her halükarda müzeyi sık sık ziyaret etmelisin, eski ressamlarla da tanışmak iyidir ve eğer sanat hakkında okuma ve özellikle sanat hakkındaki dergileri okuma şansınız varsa…” şeklinde yazdı kardeşine. 

Van Gogh Letter

Sonraki on yıl boyunca Theo, Vincent’ın bir dizi finansal krizden zihinsel çöküşlerine kadar sayısız mücadelesinde ona yardımcı oldu. Hatta 1886’da Vincent’ı Paris’te onunla birlikte yaşamaya davet etti, ancak sanatçı sadece iki yıl kalabildi. (Fransa başkentinin telaşında çalışmanın ona “tamamen uyuşmuş” hissini verdiğini ifade etti). Bununla birlikte ayrı olsalar bile, Theo sürekli yazışmalar aracılığıyla Vincent’ı ahlaki olarak desteklemeye devam etti. 

Bu iletişimin önemi özellikle Vincent’ın zihinsel durumunun kötüleştiği 1889’da belli oldu. Kendini sakatlama eylemiyle sonuçlanan bir değişimin ardından Vincent, Fransa’nın güneyinde bir akıl sağlığı tesisine girdi. Paris’ten kilometrelerce uzakta olmasına rağmen Theo, Vincent’ı rahatlatmaya ve kararına destek vermeye devam etti.

”… Bana gerek her şeyden ve sahip olduğum paradan daha önemli olan kardeşçe sevginle gerekse işinle, tamamen doğal olan bir şey hakkında çok fazla kibar söz söylüyorsun.” diye yazdı Theo. “Hâlâ sağlık durumunun eksik olduğunu bilmek beni acıtıyor. Mektubunuzdaki hiçbir şey zihnin zayıflığına ihanet etmese de, aksine, bir sığınma evine girmenin gerekli olduğuna karar vermeniz kendi başına oldukça ciddidir.”

The Starry Night

Vincent, iltica sırasındaki 150 resimden oluşan bir koleksiyonla doruğa ulaşarak boyamaya devam etti. Bu tabloların birçoğunu Theo’ya gönderdi, bu da 16 tabloluk bir sergi açılmasına sebep oldu. “Resimlerin iyi yerleştirilmiş ve çok iyi görünüyor,” diye yazdı Vincent’a. “Birçok insan bana iltifatlarını vermek için geldi. Gauguin resimlerinin serginin anahtarı olduğunu söyledi.”

Bu başarıdan kısa bir süre sonra van Gogh hastaneden ayrıldı ve Paris’in bir banliyösü olan Auvers-sur-Oise’ye taşındı. Theo sayesinde kariyeri yükseliyor gibi görünse de, zihinsel olarak sağlam kalamadı. 27 Temmuz 1890’da Van Gogh kendini vurdu ve iki gün sonra öldü. Theo son mektubunu düzenli cesaretlendirme sözleriyle bitirdi:

”Umarım hepimizin sağlığı yoluna girer çünkü sağlık çok önemlidir. Ekte sana 50 frank gönderiyorum – hızlıca bana yaz ve inan bana..seni seven kardeşin.”

Ölümü Ve Mirası

Theo van Gogh Grave

Vincent’ın ölümünü izleyen aylarda Theo’nun sağlığı kötüleşti. Kasım ayında bir akıl hastanesine kabul edildi; Aralık ayında kendisine kronik bir psikoz olan demans paraliti tanısı konuldu; ocak ayında vefat etti.

Bir ressamın yaşamında en zor şey ölüm değildir belki de. Kendi payına, bu konuda bir şey bilmediğimi kabul ediyorum. Ama yıldızlara baktığımda düşlere dalıyorum, tıpkı bir haritada kentleri ve köyleri gösteren siyah noktalara bakarken düşlere daldığım gibi. Neden diye soruyorum kendi kendime, gökte pırıl pırıl parlayan noktalar da haritadaki noktalar kadar ulaşılabilir olmasın? Bizi o noktalara nasıl bir tren götürüyorsa, yıldızlara da ölüm götürür. Yaşadığımız sürece yıldızlara varamayız, öldükten sonra trene binemediğimiz gibi.

Theo’nun mirası ağırlıklı olarak van Gogh’un sırdaş rolüyle bağlantılı olsa da modern sanata katkıları göz ardı edilemez. 19. yüzyılın sonlarında Paris’in önde gelen bir satıcısı olarak yenilikçi sanatın ön plana çıkmasına yardımcı oldu, Empresyonizm ve Post-Empresyonizm gibi hareketleri popülerleştirdi ve elbette halka Vincent van Gogh’un tüm eserlerini tanıttı.

Kaynaklar:

https://mymodernmet.com/theo-van-gogh/

Van Gogh, Vincent, Theo’ya Mektuplar, 2018, Yakı Kredi Yayınları, İstanbul

Herkese merhaba! İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesinde İngilizce Öğretmenliği 3. sınıf öğrencisiyim. Amacımız sizleri sıkmadan sanata doyurmak. Sevgili okurlarımız, bu iş bizim için derin bir tutku.

Bir Yorum Yazın